Açık alanda çalışan personel için doğrudan güneş ışığına maruz kalmak yalnızca rahatsız edici bir çalışma koşulu değildir. Uzun süre güneş altında çalışmak; ısı stresi, sıvı kaybı, sıcak bitkinliği, sıcak çarpması ve UV maruziyeti gibi önemli sağlık ve güvenlik risklerine neden olabilir.
Özellikle inşaat, enerji, altyapı, tarım, lojistik, bakım-onarım ve saha çalışmalarında çalışanların güneş altında uzun süre görev yapması halinde işverenin çalışma koşullarını buna göre düzenlemesi gerekir. 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu kapsamında işveren, çalışanların işle ilgili sağlık ve güvenliğini sağlamak, riskleri değerlendirmek ve gerekli tedbirleri almakla yükümlüdür.
İşverenin ilk sorumluluklarından biri, güneş ve sıcaklık kaynaklı riskleri risk değerlendirmesi kapsamında ele almaktır.
Değerlendirme yapılırken yalnızca hava sıcaklığına bakılması yeterli değildir. Nem oranı, güneş radyasyonu, hava hareketi, yapılan işin fiziksel ağırlığı, çalışma süresi ve kullanılan kişisel koruyucu donanımlar birlikte değerlendirilmelidir.
Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı da sıcak havada çalışma koşullarının ve çalışanlara etkilerinin risk değerlendirmesinde ayrıca ele alınması gerektiğine dikkat çekmektedir.
Güneş ışınlarının ve sıcaklığın yoğun olduğu saatlerde ağır fiziksel faaliyetlerin mümkün olduğunca azaltılması önemli bir önleyici tedbirdir.
İşverenler çalışma programlarını, mümkün olduğu ölçüde yoğun saha işlerini daha serin saatlere kaydıracak şekilde düzenleyebilir. Sıcaklığın yüksek olduğu dönemlerde ise daha sık dinlenme molaları planlanmalı ve çalışanların gölgeli veya serin alanlarda dinlenmesi sağlanmalıdır.
Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı rehberlerinde de doğrudan güneş ışığından kaçınma, gölgeli alanlarda dinlenme ve çalışma programının sıcak saatlere göre düzenlenmesi temel önlemler arasında gösterilmektedir.
Güneş altında çalışan kişiler terleme yoluyla önemli miktarda sıvı ve elektrolit kaybedebilir.
Bu nedenle çalışanların kolay ulaşabileceği noktalarda yeterli miktarda temiz içme suyu bulundurulmalı ve çalışanların düzenli su tüketmesi teşvik edilmelidir.
Özellikle ağır fiziksel işlerde çalışanların yalnızca susadıklarında su içmeleri yeterli olmayabilir. Sıcak ortamlarda düzenli sıvı alımı, sıcak kaynaklı sağlık sorunlarının önlenmesinde temel tedbirlerden biridir.
Güneş altında çalışan personelin yaptığı işe uygun şekilde açık renkli, hafif ve hava geçirgen kıyafetler kullanması ısı yükünü azaltmaya yardımcı olabilir.
Bunun yanında güneşin ultraviyole ışınları da dikkate alınmalıdır. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığının rehberlerinde açık alanda çalışanlar için uygun iş kıyafetleri, ensenin korunması ve gerekli durumlarda güneşten koruyucu ürünlerin kullanılması önerilmektedir.
Ancak baret, reflektif yelek veya diğer zorunlu kişisel koruyucu donanımlar yalnızca sıcaklık nedeniyle çıkarılmamalıdır. KKD'nin oluşturduğu ilave ısı yükü dikkate alınarak çalışma ve dinlenme süreleri yeniden düzenlenmelidir.
İşverenin sorumluluğu yalnızca ekipman veya su sağlamaktan ibaret değildir. Çalışanların maruz kaldıkları riskler ve korunma yöntemleri konusunda bilgilendirilmesi ve eğitilmesi de gerekir.
6331 sayılı Kanuna göre işveren, çalışanların iş sağlığı ve güvenliği eğitimlerini almasını sağlamak ve ortaya çıkan yeni risklere göre bu eğitimleri yenilemekle yükümlüdür.
Çalışanlara özellikle baş dönmesi, aşırı halsizlik, kas krampları, bulantı, bilinç bulanıklığı ve bayılma gibi sıcak kaynaklı belirtiler anlatılmalı; bu belirtiler görüldüğünde kime ve nasıl haber verileceği açıkça belirlenmelidir.
Güneş altında çalışma, geçici bir yaz mevsimi problemi olarak değil, işyerinin risk yönetiminin bir parçası olarak değerlendirilmelidir.
İşveren; çalışma saatlerini, mola düzenini, su teminini, gölgelendirmeyi, çalışan eğitimlerini ve kişisel koruyucu tedbirleri birlikte planlamalıdır. Hava koşullarında meydana gelen önemli değişikliklerde mevcut tedbirlerin yeterliliği yeniden değerlendirilmelidir.
İstanbul Vizyon OSGB olarak açık alan çalışmalarında sıcaklık ve güneş maruziyeti risklerinin değerlendirilmesi, risk değerlendirmesi, saha gözetimi, çalışan eğitimleri ve iş sağlığı ve güvenliği danışmanlığı konularında işletmelere profesyonel destek sunuyoruz.