Toz, birçok işyerinde sıradan bir çalışma ortamı problemi gibi görülebilir. Oysa üretim, inşaat, maden, taş işleme, ahşap, tekstil ve benzeri sektörlerde çalışanların uzun süre belirli tozlara maruz kalması ciddi sağlık riskleri oluşturabilir.
Özellikle gözle görülmeyen veya çok küçük partiküller solunum yoluyla vücuda girebildiği için toz maruziyetinin doğru değerlendirilmesi meslek hastalıklarının önlenmesinde önemli bir yere sahiptir.
İşyerindeki tozun tehlikesi yalnızca ortamın ne kadar tozlu göründüğüne bakılarak değerlendirilemez.
Risk; tozun kimyasal ve fiziksel özelliklerine, partikül büyüklüğüne, havadaki yoğunluğuna ve çalışanın ne kadar süre maruz kaldığına göre değişebilir.
Özellikle solunabilir boyuttaki bazı ince partiküller akciğerlerin derin bölgelerine kadar ulaşabilir.
Bu nedenle "Gözle çok fazla toz görünmüyor" düşüncesi ortamın güvenli olduğu anlamına gelmez.
Maruz kalınan tozun türüne ve çalışma koşullarına bağlı olarak çalışanlarda farklı sağlık sorunları ortaya çıkabilir.
Bunlar arasında;
yer alabilir.
Sağlık üzerindeki etkiler bazı durumlarda kısa sürede fark edilirken, bazı meslek hastalıkları yıllar içerisinde gelişebilir.
Çalışanın gerçek maruziyetini anlayabilmek için yalnızca ortamı gözlemlemek yeterli olmayabilir.
Yapılan işe ve risk değerlendirmesine göre uygun iş hijyeni ölçümleri gerçekleştirilerek maruziyet seviyelerinin değerlendirilmesi gerekebilir.
Ölçümlerin çalışma koşullarını doğru temsil etmesi önemlidir. Üretimin düşük olduğu bir zamanda yapılan ölçüm, çalışanın normal çalışma günündeki gerçek maruziyetini yansıtmayabilir.
Toz bulunan çalışma alanlarında sık yapılan hatalardan biri doğrudan çalışanlara maske verilmesidir.
Kişisel koruyucu donanımlar önemli olmakla birlikte öncelikle tozun oluşumunun ve ortama yayılmasının azaltılması hedeflenmelidir.
Kaynağında emiş sistemleri, uygun havalandırma, kapalı çalışma yöntemleri ve doğru temizlik uygulamaları gibi mühendislik önlemleri değerlendirilmelidir.
Risk tamamen ortadan kaldırılamıyorsa yapılan işe uygun solunum koruyucu donanımlar kullanılmalıdır.
Tozlu ortamlarda çalışan personelin sağlık durumu, yapılan iş ve maruziyet koşulları dikkate alınarak takip edilmelidir.
İşyeri hekimi tarafından yürütülen sağlık gözetimi, çalışanların sağlık durumundaki değişikliklerin değerlendirilmesi açısından önem taşır.
Ölçüm sonuçları, çalışma koşulları ve sağlık gözetiminin birlikte değerlendirilmesi daha etkili bir koruma sistemi oluşturur.
Toz maruziyetinde en büyük yanılgılardan biri, yalnızca gözle görülebilen tozun tehlikeli olduğunun düşünülmesidir.
İstanbul Vizyon OSGB olarak tozla mücadelede risk değerlendirmesi, doğru iş hijyeni ölçümleri, mühendislik kontrolleri ve sağlık gözetiminin birlikte yürütülmesini önemsiyoruz.
Meslek hastalıklarının önemli bir bölümü uzun süreli maruziyet sonucunda gelişebilir. Bu nedenle amaç hastalık ortaya çıktıktan sonra müdahale etmek değil, çalışanın maruziyetini mümkün olduğunca kaynağında azaltmaktır.