Yayınlar

iş sağlığı gözetimi

işyeri hekimi konuya çalışan odaklı yaklaşırken, iş hijyeni çalışma ortamından, tüm süreçten ve çevre açısından konuya yaklaşmaktadır. iş sağlığı konusunun ana ekseni, çalışanın sağlığıdır. Çalışma koşullarının olumsuzluğu nedeniyle sağlıkları da olumsuz etkilenebilen, sağlıklarını hatta yaşamlarını kaybeden çalışanın sağlığı, elbette iş sağlığının merkezinde yer alan ana konusu olmalıdır. Üründe dâhil tüm sürecin sağlığı, çalışma ortamının sağlığı ve işyerinin çevreye etkileri de aslında birbirini tamamlayan, iç içe geçmiş iş sağlığı bütününün diğer konularıdır.

is-sagligi-gozetimi

is-sagligi-gozetimi

iş sağlığı gözetimi

iş sağlığı gözetimi; çalışma ortamının gözetimi ile çalışanın sağlık gözetiminin bileşkesidir. Çalışanların sağlığının korunması ve geliştirilmesi amacıyla mesleki etkilenmeleri önlemeye yönelik yapılan tıbbi muayene ve tetkikleri ile bağışıklamayı, tüm çalışmaların kayıt altına alınmasını, değerlendirilmesini ve bildirimini de içeren sağlığı koruyucu tüm çalışmalar, ilkyardım, acil tedavi, rehabilitasyon ve sağlığı geliştirme bu kavramın içindedir. Bir çalışanın iş ortamının gözetimi, işe giriş, periyodik, portör ya da işe dönüş muayenelerinin yapılması, çalışanların ortamdaki riskler ve bunlara yönelik sağlık gözetimi konusunda bilgilendirilmesi, bağışıklama çalışmaları, genel hijyen koşularının izlenmesi, yıllık çalışma planının hazırlanması, bir önceki yılın yıllık değerlendirme raporunun hazırlanması, sağlık kayıtlarının kişilik hakları çerçevesinde kilit altına alınması, iş kazası ya da meslek hastalığı veya şüphesi durumunda olayın/olgunun analizi, İSG kurullarına katılma ve çalışmalarında aktif rol alma, sağlık ve güvenlik eğitimlerine katılma, gerekli durumlarda yer ya da iş değişikliği önerisinde bulunma ve yine gerekli durumlarda mesleki rehabilitasyon çalışmalarına katılma sağlık gözetimi kavramının içinde değerlendirilmelidir.

Çalışanın mesleği, eğitimi, becerileri, öz geçmişi, aile yapısı, soy geçmişi, alışkanlıkları, fizik ve psikolojik yapısı bir bütün olarak ele alınmalıdır. Çalışma ortamı da bir bütün olarak değerlendirilmelidir. Fiziksel, kimyasal, biyolojik, psikososyal, ergonomik pek çok sorun bir arada çalışanın sağlığını tehdit etmektedir.

işyeri hekimi çalışanın “iş sağlığı gözetimi” ile işe başlamalıdır. iş sağlığı gözetimi ise;

  1. Çalışma Ortamı Gözetimi,
  2. Çalışanların Sağlık Gözetimi:
  3. İşe Giriş Muayenesi, Ek ve Tamamlayıcı Muayeneleri,
  4. Erken Kontrol Muayenesi, İşe Dönüş Muayeneleri,
  5. Aralıklı Kontrol Muayenesi (AKM),
  6. İşten Ayrılma Muayenesi ve Geç Muayeneleri,
  7. Uygun Kişisel Koruyucu Donanım (KKD) kullanımını,
  8. Bağışıklamayı,
  9. Erken Tanıyı,
  10. Yer-İş Değişikliği,
  11. Eğitim,
  12. Kayıtların tutulması, verilerin değerlendirilmesi ve bildirilmesi konularını içermelidir.

is-sagligi-gozetimi

Çalışma Ortamı Gözetimi

Çalışma ortamı gözetimi çalışanların sağlık gözetiminin ayrılmaz bir parçasıdır. Gününün en az üçte biri, bazen daha fazlası işyerinde geçen bir kişinin çalışma ortamı işyeri hekimince iyi bilinmelidir. Bu gerçek göz ardı edildiğinde, o kişinin sağlık durumu ya da hastalıkları ile ilgili değerlendirme oldukça
yetersiz kalacaktır.

işyeri hekimi işyerindeki tehlikeleri belirlemeli, risk analizinin ve RD’nin yapılmasını sağlamalı ve bu çalışmalara katılmalı, tehlikelerin kaynağında yok edilmesine yönelik önlemlere öncelik vererek ortadan kaldırılması ve risklerin kontrol altına alınması için çalışanların ve/veya temsilcilerinin görüşlerini de alarak gerekli çalışmaları planlamalıdır.

İlginizi Çekebilir!  Gürültüye Bağlı İşitme Kaybı

işyeri hekimi ortam ölçümü, analiz ve kontrollerin yapılmasını sağlamalı, alınacak sağlık ve güvenlik önlemleri konusunda işverene önerilerde bulunmalı ve uygulamaların takibini yapmalıdır.

 

6331 sayılı Kanunun “Sağlık gözetimi” başlıklı 15 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca Tehlikeli ve çok tehlikeli sınıfta yer alan işlerde çalışacaklar, yapacakları işe uygun olduklarını belirten sağlık raporu olmadan işe başlatılamaz. Bu Kanun kapsamında alınması gereken sağlık raporları işyeri hekiminden alınır. 50’dan az çalışanı bulunan ve az tehlikeli işyerleri için ise kamu hizmet sunucuları veya aile hekimlerinden de alınabilir. Raporlara itirazlar Sağlık Bakanlığı tarafından belirlenen hakem hastanelere yapılır, verilen kararlar kesindir.

Sağlık gözetiminden doğan maliyet ve bu gözetimden kaynaklı her türlü ek maliyet işverence karşılanır, çalışana yansıtılamaz.

6331 sayılı Kanun ve bu Kanuna göre yayımlanan alt düzenlemeler uyarınca çalışanların, işe giriş muayeneleri yapılmadan işe başlatılması veya çalışmakta olanların periyodik muayenesi yapılmadan işe devam etmesi mümkün değildir.

Çalışanın Sağlık Gözetimi

işe giriş muayenesi

işyeri Hekimi ile çalışan arasında ilk temas işe giriş muayenesi ile başlar. Aslında işe giriş muayenesi ile çalışanın işe uyumunun değerlendirilerek, çalışacak kişinin işe uygun olup olmadığını değerlendirme sürecidir.

iş sağlığı gözetiminin, çalışma ortamı gözetimi ve çalışanın sağlık gözetiminin bileşkesidir. Çalışanın sağlık gözetimi ise, planlı yapılan (işe giriş, ek muayene, tamamlayıcı ya da periyodik muayene gibi) aktif sağlık gözetimi şeklinde olabildiği gibi, çalışanın herhangi yakınması nedeniyle işyeri hekimine gittiğinde, başka bir hastalığı nedeniyle yapılan tetkiklerde ya da tesadüfen ortaya çıkan bulguların meslekle ilişkilendirilmesiyle, pasif sağlık gözetimi şeklinde de olabilir. Eğer bir bölgede pasif sağlık gözetimiyle mesleki sağlık sorunları saptanıyorsa, büyük olasılıkla orada iş sağlığına ilişkin bir sistem kurulmamıştır, ya da sistemde doğru gitmeyen bir şeyler vardır. Bu durumda iş sağlığı sistemi tümüyle gözden geçirilmelidir. Mesleki sağlık sorununun saptandığı bölümde çalışanlar sağlık gözetiminden geçirilmelidir.

işe giriş muayenesi yapacak hekiminde hangi iş için nasıl bir eleman istendiğini bilmesi gerekir. işyeri Hekimi iş ortamını, işi bilmesi gerekir. Bunun için en uygunu işe giriş muayenesini o işyerinin hekimi yapması gerekir. O işyerinin hekimi işyeri ortamını bildiği için işçinin ortama uygun olup olmadığına en doğru karar verecek kişidir. Başka bir doktorun işe giriş muayenesi yapması doğru değildir. Bu nedenle Türkiye de herhangi bir hekimin işe giriş muayenesini kabul eden yanlış uygulamaya da son verilmelidir. Hekimlerde bu yanlışa sebep olmamalıdır. Aile hekiminin veya başka bir hekimin “Sağlam veya Sağlıklıdır” gibi raporları eksiktir. Neye göre kişi sağlam, sağlıklı veya uygundur. Bu tür raporlar hekimi de sıkıntıya sokar, işvereni de işçiyi de sıkıntıya sokabilir.

işe giriş muayenesi ciddi bir iştir. Aynı zamanda bir hukuki belgedir. Bu nedenle o işyerinin hekimi tarafından istenilen işi ve nitelikleri bilerek yapılan muayene sonucu verilmelidir. Elbette işe giriş muayenesi ve bu sırada istenilecek tetkikler çok farklı seyredebilir. Özellikle işin riskine göre adayın gereken muayenesi yapılmalıdır. Örneğin tozlu bir işi için kişinin akciğer muayenesi ve solunum fonksiyon testleri mutlaka yapılmalıdır. Tam muayene ve analizlerden sonra uygun ise” işe uygun” olduğunu belirten bir rapor verilmeli, muayene ve tetkiklerin sonuçları dosyasına işlenmeli ve saklanmalıdır. İşyeri hekimi bunları gerektiğinde başvurulacağını bilinerek ve işçinin sağlığını izlemek için özenle saklanmalıdır.

İlginizi Çekebilir!  Kimyasal Gazlara Bağlı Hastalıklar

Periyodik Muayene

işyeri hekiminin çalışanın sağlığını izlemesinin yolu periyodik muayenedir. Doğru bir seçimle işe başlayan bir çalışan çalışma hayatı boyunca herhangi bir şikayetiolmasa da düzenli olarak sağlığı izlenmelidir. Kendisi gelmese de gerekirse davet edilerek kontrol edilmelidir. Periyodik muayene yapılan işe göre düzenlenmelidir. Ne sıklıkta olacağı yapılan işin tehlikesine göre ayarlanmalıdır. Bu konuda işyeri hekimi yetkilidir. Çok tehlikeli işlerde çalışanın sağlığı daha erken ve ağır etkileneceği düşünülerek en az yılda bir veya daha sık muayene edilmelidir.

Periyodik muayenenin esas amacı sağlam ve sağlıklı olarak işe alınan çalışanın işyerinin olumsuz etkilerinden dolayı sağlığının olumsuz etkilenip etkilenmediğini saptamaktır. Etkilenmiş ise erken tanısı ve erken tedavisi için bir fırsata dönüştürme girişimidir. Bilindiği gibi bir hastalığın ne kadar erken tanısı konar ise o kadar az zarar vermesine izin verilmiş olur ve erken, etkin ve ucuz tedavisi de sağlanmış olur.

Periyodik muayenede içeriği iş koluna ve iş kolundaki risklere göre yapılmalıdır. Bu nedenle işyeri ve işyerindeki riskleri iyi bilmek gerekir. İşyeri hekimi yapılan işi ve işyerini iyi bilmelidir. İşyerindeki ortam ölçümlerini izlemeli kullanılan kimyasalları bilmelidir. Yani işyerinin içine girmelidir. Sadece odasında oturarak gelen hasta işçileri muayene ederek işyeri hekimi olunmaz. Kendisine periyodik muayene protokolü oluşturmalı, işçilerde hangi muayene ve tahlilleri yapacağını belirlemeli, düzenli olarak muayene ve tahlilleri yaparak işçinin kişisel dosyasına işlemeli ve daha önceki durumuyla karşılaştırmalıdır. Gereken işçileri için takip sıklığında değişiklik yapmalıdır. Riskli işçileri veya şüphelendiği işçileri daha sık izlemelidir. Şüphelendiği kişileri ileri tetkik gerekiyorsa ilgili merkeze göndermelidir.

Periyodik muayene herkes için her çalışan için bir haktır. Bu nedenle çalışanların sağlık kontrolünden geçmeyi isteme hakkı vardır. Bu hakkı sağlamak işverenin sorumluluğundadır. İşyeri hekimi bunu yapmak, kaydetmek ve değerlendirmek zorundadır.

Periyodik muayene sadece işyerindeki risklere göre değil ayrıca işyerindeki risk gruplarına ve kişilerin özel risklere göre de yapılmalıdır. İşyeri hekimleriyaşlı işçileri, gebe işçileri veya çalışanların meslek hastalığı dışında işle ilgili hastalıklarını hatta işle ilgisi olmayan hastalıklarını da izlemelidir. Tüm yaklaşımlar işçinin sağlık gözetim hakkının bir bileşenidir ve gerçektende özenle yerine getirilmesi gereken muayenelerdir ve işyeri hekiminin görevidir.

Esas amaç çalışanların sağlığını korumak ve geliştirmek olduğuna göre işe giriş muayenesi ve periyodik muayene en etkili araçtır.

İlginizi Çekebilir!  iş sağlığı ve güvenliği kimleri kapsar?

Sağlık Gözetimi kaç yılda bir yapılır?

20.7.2013 tarihli ve 28713 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan işyeri Hekimi ve Diğer Sağlık Personelinin Görev, Yetki, Sorumluluk ve Eğitimleri Hakkında Yönetmeliğin 9 uncu maddesinin ikinci fıkrasının sağlık gözetimi ile ilgili olan (c) alt bendinde de;
“1) Sağlık gözetimi kapsamında yapılacak işe giriş ve periyodik muayeneler ve tetkikler ile ilgili olarak çalışanları bilgilendirmek ve onların rızasını almak.

2) Gece postaları da dâhil olmak üzere çalışanların sağlık gözetimini yapmak.

3) Çalışanın kişisel özellikleri, işyerinin tehlike sınıfı ve işin niteliği öncelikli olarak göz önünde bulundurularak uluslararası standartlar ile işyerinde yapılan risk değerlendirmesi sonuçları doğrultusunda;

a) Az tehlikeli sınıftaki işyerlerinde en geç beş yılda bir,
b) Tehlikeli sınıftaki işyerlerinde en geç üç yılda bir,
c) Çok tehlikeli sınıftaki işyerlerinde en geç yılda bir defa olmak üzere periyodik muayene tekrarlanır. Ancak işyeri hekiminin gerek görmesi hâlinde bu süreler kısaltılır.”

Çalışanın rızası olmadan işe giriş ve periyodik muayeneler ile tetkiklerin yapılamayacağı ve çalışanların periyodik muayenelerinin ne sıklıkla yapılacağı hükme bağlanmıştır. Bununla birlikte sağlık gözetimi kapsamında hangi testlerin ne sıklıkla yapılacağına, risk değerlendirmesinin sonuçları, çalışma ortamının özellikleri de göz önünde bulundurularak işyeri hekimi karar vereceğinden bu periyotların öne çekilebilmesi de mümkündür.

işyeri hekimliğinde “Anamnez”

Her muayenede bir iş anamnezi alınmalıdır, Bu anamnezde;
– Muayene edilen kişinin iş tanımı,
– Bilinen etkenlere maruz kalma süresi ve miktarı,
– Bu iş yerinde çalışma süresi,
– Teknik korunma önlemlerinin uygulanıp uygulanmadığı,
– Kişisel korunma önlemlerini kullanıp kullanmadığı,
– Çalışanı etkileyen diğer risk faktörlerinin olup olmadığı,
– Çalışanın (iş yerinde aldığı eğitimler dâhil) eğitim düzeyi ve geçmiş çalışma yaşamı öyküleri (geçmişte yaptığı her bir iş için; iş tanımı, bilinen etkenlere maruz kalma süresi ve miktarı, çalışma süresi, korunma önlemleri, KKD kullanma durumu, diğer risk faktörleri, işyerinde aldığı eğitimler)yer almalıdır.

Sağlık gözetimi yaparken zararlı etkenin tanımlanmış bir hastalığa neden olduğu saptanabilmelidir. Etkilenim işyerinde genel olarak olmayabilir ama çalışanın özel çalışma koşullarından kaynaklanıyor olabilir. Bu nedenle işyeri hekimi çalışanın özel çalışma koşullarını bilmeli, farklı çalışma gün ve saatlerinde çalışanı iş ortamında gözlemlemelidir. Hastalık veya etkenin saptanması için gerekli yöntem geçerli ve uygun bir yöntem olmalıdır.
Geçerli ve uygun bir yöntem yoksa sağlık gözetimi yapılamaz. Sağlık gözetimi yapılan her çalışan için kişisel sağlık ve maruziyet kayıtları tutulmalı ve güncelleştirilmelidir. Kişisel sağlık ve maruziyet ile ilgili kayıtlar, yapılan sağlık gözetimi ve kişinin maruziyet düzeyi izleme sonuçlarının bir özetini içermelidir. Kayıtlar, gizliliğe dikkat edilerek saklanmalıdır. Çalışanlar, kendilerine ait sağlık muayene sonuçları ve etkilenme düzeylerine ait bilgileri
görme hakkına sahiptirler. Ayrıca ÇSGB da kayıtların bir örneğini isteyebilir. işyeri faaliyetine son verirse sağlık ve maruziyet ile ilgili kayıtlar Bakanlığa (ÇSGB) verilmek zorundadır.

kaydedilmiş cevap yok

Cevap Bırakın

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.