Sıcak ortamlarda çalışan personelin maruz kaldığı ısı stresini doğru değerlendirmek, yalnızca hava sıcaklığına bakmakla mümkün değildir. Nem, güneş ışınları, ortamda bulunan sıcak yüzeyler, hava hareketi ve yapılan işin fiziksel ağırlığı çalışan üzerinde oluşan gerçek ısı yükünü değiştirebilir.
Bu nedenle iş sağlığı ve güvenliği uygulamalarında sıcaklık riskinin daha kapsamlı değerlendirilmesi amacıyla WBGT (Wet Bulb Globe Temperature – Islak Hazne Küre Sıcaklığı) yöntemi kullanılmaktadır. WBGT, özellikle sıcak çalışma ortamlarında personelin maruz kaldığı termal yükün değerlendirilmesinde kullanılan önemli yöntemlerden biridir.
WBGT, ortamın yalnızca hava sıcaklığını değil, çalışan üzerinde etkili olan farklı çevresel faktörleri birlikte değerlendirmeyi amaçlayan bir ısı stresi ölçüm yöntemidir.
WBGT ölçüm cihazlarında genel olarak;
ölçülür.
Bu değerler sayesinde ortam sıcaklığı, nem ve radyant ısı gibi çalışan üzerinde etkili faktörler birlikte değerlendirilir. Özellikle doğrudan güneş altında yapılan çalışmalarda güneş radyasyonunun etkisinin hesaba katılması, WBGT yöntemini yalnızca standart termometre ölçümünden daha kapsamlı hale getirir.
WBGT değeri ile hava sıcaklığı veya telefonlardaki hava durumu uygulamalarında görülen hissedilen sıcaklık değeri aynı değildir.
Hissedilen sıcaklık veya ısı indeksi temel olarak hava sıcaklığı ve bağıl nem üzerinden değerlendirme yaparken WBGT; bunlara ek olarak özellikle radyant ısı ve güneş maruziyetini de dikkate alır.
Bu nedenle örneğin termometrede görülen 30°C ile WBGT cihazında görülen 30°C aynı risk seviyesini ifade etmez. WBGT değerleri kendi değerlendirme kriterleri içinde yorumlanmalıdır.
WBGT ölçümü özellikle çalışanların yüksek sıcaklığa maruz kalabileceği işyerlerinde önem kazanır.
Başlıca kullanım alanları arasında açık hava şantiyeleri, inşaat çalışmaları, enerji ve altyapı işleri, yol çalışmaları, tarım faaliyetleri, demir-çelik tesisleri, dökümhaneler, fırınların bulunduğu üretim tesisleri, sıcak proseslerin yürütüldüğü fabrikalar ve ağır fiziksel iş yapılan çalışma alanları bulunmaktadır.
Özellikle doğrudan güneş altında çalışma, yüksek nem, sıcak makine ve ekipmanların bulunduğu ortamlar veya çalışanların ağır fiziksel efor sarf ettiği işlerde WBGT değerlendirmesi daha da önemlidir. NIOSH da sıcak ortamlarda çalışanların değerlendirilmesinde WBGT kullanımını önermektedir.
WBGT ölçümü önemli bir veri sağlar ancak sonuçların yalnızca cihaz ekranındaki rakama bakılarak değerlendirilmesi doğru değildir.
Çalışanın yaptığı işin ağırlığı, sıcağa alışma durumu, çalışma süresi, kullanılan kıyafet ve kişisel koruyucu donanımlar ile çalışma-dinlenme düzeni de değerlendirmeye dahil edilmelidir.
Örneğin aynı WBGT değerinde masa başında hafif iş yapan bir çalışan ile ağır yük taşıyan bir çalışanın vücudunda oluşan ısı yükü aynı olmayacaktır. Aynı şekilde sıcak ortama yeni başlayan bir çalışanın sıcağa uyum sağlamış personele göre daha dikkatli takip edilmesi gerekebilir.
WBGT ölçümünde riskli seviyeler tespit edildiğinde amaç yalnızca ölçüm raporu oluşturmak değil, çalışanın maruziyetini azaltacak önlemleri hayata geçirmek olmalıdır.
Çalışma ve dinlenme sürelerinin düzenlenmesi, sıcak saatlerde ağır işlerin azaltılması, gölgelendirilmiş dinlenme alanları oluşturulması, yeterli içme suyu sağlanması, çalışanların sıcak stresi belirtileri konusunda eğitilmesi ve gerekiyorsa iş organizasyonunun değiştirilmesi alınabilecek temel önlemler arasındadır.
WBGT ölçümü, sıcak havada çalışma riskinin daha bilimsel ve ölçülebilir şekilde değerlendirilmesine yardımcı olur. Ancak ölçüm sonucunun doğru yorumlanması en az ölçümün kendisi kadar önemlidir.
İşyerlerinde sıcaklık kaynaklı riskler; ortam koşulları, çalışanın yaptığı iş, maruziyet süresi ve kullanılan kişisel koruyucu donanımlar birlikte değerlendirilerek ele alınmalıdır. Gerektiğinde ölçüm sonuçlarına göre çalışma-mola süreleri yeniden düzenlenmeli ve risk değerlendirmesi güncellenmelidir.
İstanbul Vizyon OSGB olarak işyerlerinde ısı stresi ve çalışma ortamı risklerinin değerlendirilmesi, risk değerlendirmesi, saha gözetimi, çalışan eğitimleri ve iş sağlığı ve güvenliği danışmanlığı konularında işletmelere profesyonel destek sunuyoruz.