İskeleler, özellikle inşaat ve bakım-onarım çalışmalarında yüksekten çalışma için kullanılan en önemli geçici iş ekipmanlarından biridir. Ancak hatalı kurulum, eksik bağlantılar, yetersiz platformlar veya zamanında yapılmayan kontroller; yüksekten düşme, iskelenin devrilmesi veya kısmen çökmesi gibi ciddi iş kazalarına yol açabilir.
Bu nedenle iskelenin yalnızca doğru kurulması değil, kullanım boyunca düzenli olarak kontrol edilmesi ve güvenli olduğunun doğrulanması gerekir. İskele kontrollerinde ise günlük veya haftalık saha kontrolleri ile mevzuatta belirtilen periyodik kontrollerin birbirinden ayrılması önemlidir.
Yapı İşlerinde İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetmeliğine göre cephe iskeleleri; işveren tarafından görevlendirilen ehil bir kişi tarafından kontrol edilmelidir.
Bu kontrol özellikle;
gerçekleştirilmelidir.
Kontrol sonucunda iskelenin güvenli olduğu belirlenmeden üzerinde çalışmaya başlanmamalıdır.
Bunun yanında mevzuatta tanımlanan periyodik kontrollerin, periyodik kontrol yapmaya yetkili kişiler tarafından gerçekleştirilmesi gerekir.
2025 yılında güncellenen düzenlemeye göre iskelelerin periyodik kontrollerini; gerekli yetki şartlarını sağlayan inşaat mühendisleri, makine mühendisleri, ilgili bölümlerden mezun teknik öğretmenler ile inşaat tekniker veya yüksek teknikerleri yapabilir. Gemi inşa, bakım ve onarım çalışmalarında ise ayrıca ilgili gemi mühendisleri ve teknikerleri için düzenlemeler bulunmaktadır.
İskele kontrollerinde tek bir kontrol süresinden söz etmek doğru değildir.
Saha kullanımı sırasında cephe iskelesinin haftada en az bir kez ehil kişi tarafından kontrol edilmesi gerekir. Bunun dışında ilk kurulumdan sonra, kullanılmadan önce ve iskelede değişiklik yapıldığında da kontrol yapılmalıdır.
Periyodik kontroller açısından ise ilgili standartlarda farklı bir süre belirtilmemişse iskelelerin periyodik kontrol süresi altı ayı aşmamalıdır. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığının güncel inşaat sektörü rehberinde de bu süre ve kontrol esasları açıklanmaktadır.
Dolayısıyla “iskelenin altı aylık raporu var, başka kontrol gerekmez” yaklaşımı doğru değildir. Sahadaki haftalık ve olay sonrası kontroller ayrıca devam etmelidir.
Kontrol yalnızca iskelenin genel görünümüne bakılarak yapılmamalıdır. İskele bütün olarak değerlendirilmelidir.
Kontrol sırasında özellikle;
kontrol edilmelidir.
Ayrıca eksik elemanların sonradan sökülüp sökülmediği veya iskelenin kullanım sırasında projedeki düzeninin değiştirilip değiştirilmediği de takip edilmelidir.
Şantiyelerde iskeleler çoğu zaman işin ilerlemesine bağlı olarak yükseltilir, genişletilir veya belirli bölümleri değiştirilir.
Bu tür değişikliklerden sonra önceki kontrol veya rapora güvenilerek çalışmaya devam edilmemelidir. İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği kapsamında; ilk kurulumdan sonra yükseltilen veya değişikliğe uğrayan iskelelerin, yapılan değişiklikleri kapsayacak şekilde yeniden kontrol edilmesi gerekir.
Aynı şekilde kuvvetli rüzgâr, fırtına, sismik hareket veya uzun süre kullanılmama gibi iskelenin stabilitesini etkileyebilecek durumların ardından da güvenlik kontrolü yapılmalıdır.
İskele kontrolünün yapılması kadar sonucunun belgelendirilmesi de önemlidir.
Kontrol raporunda iskelenin bulunduğu alan, kontrol tarihi, tespit edilen uygunsuzluklar, alınması gereken önlemler ve kontrolü yapan kişinin bilgileri açık şekilde yer almalıdır.
Periyodik kontrol sonuçlarının kayıt altına alınması ve gerektiğinde yetkililere sunulmak üzere saklanması işverenin sorumluluğundadır. Yetkili olmayan kişiler tarafından yapılan periyodik kontroller ise mevzuat açısından geçerli kabul edilmemektedir.
İskele güvenliğinde en önemli hata, kontrolü yalnızca bir belge veya periyodik kontrol raporu olarak görmektir. İskele, şantiyede sürekli değişen ve çevresel koşullardan etkilenen bir çalışma ekipmanıdır.
Bu nedenle ilk kurulum kontrolü, haftalık saha kontrolleri, değişiklik sonrası kontroller ve periyodik kontroller birlikte yürütülmelidir. Tespit edilen uygunsuzluklar giderilmeden iskelenin kullanıma açılmaması, yüksekten düşme ve iskele çökmesi kaynaklı kazaların önlenmesinde kritik önem taşır.
İstanbul Vizyon OSGB olarak işletme ve şantiyelerde iskele güvenliği, yüksekte çalışma risklerinin değerlendirilmesi, saha gözetimi, risk değerlendirmesi, çalışan eğitimleri ve iş sağlığı ve güvenliği danışmanlığı konularında profesyonel destek sunuyoruz.