İşyerlerinde acil durum hazırlığı yalnızca bir acil durum planının hazırlanmış olmasıyla tamamlanmaz. Yangın söndürme cihazları, alarm sistemleri, acil aydınlatmalar, ilk yardım malzemeleri ve tahliye ekipmanlarının gerektiği anda çalışır durumda olması gerekir.
Denetimlerde de yalnızca ekipmanın bulunup bulunmadığına değil; erişilebilirliği, uygun konumlandırılması, bakım durumu, işaretlemesi ve kayıtlarının güncelliği gibi birçok noktaya bakılır. Çünkü acil bir durumda kullanılamayan veya yeri bilinmeyen ekipman, fiilen mevcut değilmiş gibi sonuç doğurabilir. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı da acil durum ekipmanlarının bulunduğu yerlerin tahliye planlarında gösterilmesini ve ekipmanlara ulaşımın engellenmemesini öngörmektedir.
İşyerinin faaliyet alanına ve risklerine göre acil durum ekipmanları farklılık gösterebilir.
Genel olarak;
acil durum hazırlığının önemli parçaları arasında yer alabilir.
Hangi ekipmanın gerekli olduğu belirlenirken işyerinin büyüklüğü, çalışan sayısı, yapılan iş, kullanılan kimyasallar ve işyerine özgü özel riskler dikkate alınmalıdır.
İşyerinde yangın söndürücü bulunması, o ekipmanın acil durumda kullanılabileceği anlamına gelmez.
Örneğin yangın söndürücünün önü malzemelerle kapatılmışsa, uygun olmayan bir noktaya yerleştirilmişse veya çalışanlar cihazın yerini bilmiyorsa müdahale gecikebilir.
Aynı durum ilk yardım malzemeleri ve diğer acil durum ekipmanları için de geçerlidir. Ekipmanların kolay ulaşılabilir ve görünür yerlerde bulunması, önlerinin kapatılmaması ve gerekli işaretlemelerin yapılması gerekir. Bakanlığın rehberlerinde de acil durum ekipmanlarının uygun konumlarda bulundurulması ve erişimi engelleyecek nesnelerin kaldırılması gerektiği belirtilmektedir.
Denetime hazırlık açısından en sık karşılaşılan eksiklerden biri ekipmanın mevcut olmasına rağmen bakım veya kontrol kayıtlarının güncel olmamasıdır.
Özellikle yangın söndürme sistemleri, alarm sistemleri ve acil aydınlatma gibi ekipmanların çalışır durumda olup olmadığı düzenli olarak kontrol edilmelidir.
Kontrol sırasında yalnızca ekipmanın fiziksel görünümüne bakmak yeterli değildir. İlgili ekipmana göre basınç durumu, mühürler, bağlantılar, enerji beslemesi, akü durumu ve fonksiyon testleri gibi noktaların değerlendirilmesi gerekebilir.
Yapılan bakım ve kontrollerin kayıt altına alınması da işletmenin acil durum yönetimini sistematik şekilde yürüttüğünü göstermesi açısından önemlidir.
İşyerindeki acil durum ekipmanlarının yerleri değiştirildiğinde tahliye planlarının da güncellenmesi gerekir.
İşyerlerinde Acil Durumlar Hakkında Yönetmelik kapsamında hazırlanan tahliye planında, yangın söndürme amacıyla kullanılan ekipmanların, ilk yardım malzemelerinin, kaçış yollarının, toplanma alanlarının ve varsa uyarı sistemlerinin konumlarının gösterilmesi öngörülmektedir.
Bu nedenle plan üzerinde yangın söndürücü gösterilen noktada gerçekte cihaz bulunmuyorsa veya acil çıkış güzergâhı sonradan değiştirilmişse doküman ile saha arasında uyumsuzluk oluşur.
Denetim öncesinde yapılabilecek en önemli kontrollerden biri, tahliye planını alıp sahadaki ekipmanların yerlerini tek tek doğrulamaktır.
Acil durum ekipmanının çalışır durumda olması kadar onu kullanacak kişilerin eğitimli olması da önemlidir.
6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu kapsamında işverenin, acil durumlarda görev alacak uygun donanıma sahip ve eğitimli çalışanları görevlendirmesi; gerekli araç ve gereçleri sağlaması ve tatbikatları yaptırması gerekmektedir.
Bu nedenle yangınla mücadele, arama-kurtarma-tahliye ve ilk yardım kapsamında görevlendirilen çalışanların kim olduğu açıkça belirlenmeli ve çalışanların acil durumda nasıl hareket edeceği tatbikatlarla kontrol edilmelidir.
Acil durum ekipmanlarında denetime hazırlık, denetim tarihinden birkaç gün önce yapılan hızlı bir kontrol olarak görülmemelidir. Ekipmanların her zaman erişilebilir, çalışır ve kayıtlarının güncel olması gerekir.
İşletmelerin belirli aralıklarla saha turu yaparak yangın ekipmanlarını, acil çıkışları, yönlendirmeleri, ilk yardım malzemelerini ve tahliye planlarını birlikte kontrol etmesi önemli eksikliklerin önceden tespit edilmesini sağlar.
İstanbul Vizyon OSGB olarak işletmelerde acil durum planlarının hazırlanması ve güncellenmesi, saha kontrolleri, risk değerlendirmesi, çalışan eğitimleri, tatbikat planlaması ve iş sağlığı ve güvenliği danışmanlığı konularında profesyonel destek sunuyoruz.